نام کتاب: ویتگنشتاین ، ایمان گرایی و عقل گریزی/ نویسنده : دکتر محمد اکوان / نشر گام نو/۱۰۰صفحه/ قیمت ۱۳۰۰

در واقع امور ناگفتنی وجود دارد.آ نها خود را عیان می کنند. آن ها راز آمیزند.

يكى از نوابغ فلسفه كه به حق مى توان او را فيلسوفى مولف در قرن بيستم ناميد لودویگ ویتگنشتاین است. نابغه اى كه در مدت زندگانى اش دو دوره فلسفى متفاوت را پشت سرگذاشت و آثارش در فلسفه زبانى و تحليلى تاثيرات عميقى در ميان فيلسوفان هم عصر و بعد از خودش به وجود آورد. کتاب ِ" ویتگنشتاین : ایمان گرایی و عقل گریزی" نوشته دکتر محمد اکوان، در واقع روایتی از نگاه ویتگنشتاین به نحوه زیست مومنانه است. ویتگنشتاین هرگز  ایمان دینی را نپذیرفته یا شخص متدینی نبوده. اما سخت شیفته ی "زیست دینی " بود و با آنکه در این نحوه ی زندگی مشارکتی نداشت سخت با آن همدلی می کرد. وی در واقع در مورد زیست مومنانه نگاهی ایمان گرایانه را اتخاذ می کند. به این نحو که وی معتقد است عقل هرگز نمی تواند در یابد که که یک حیات دینی چگونه حیاتی است تا اینکه بتواند گزاره های آن را اثبات و یا ابطال کند. چیزی که از دسترس عقل خارج است. دین ما را به فراسوی حدود مرز های زبان فرا می خواند .آنجا که به ارزش ها و نا گفتنی ها تعلق دارد و در چارچوب زبانی نمی گنجد. دین دعوتی است به فراسوی زبان.

بالاخره روزي مي شود كه زندگي ي كه حق زيستن آن را داشتيم تمام مي شود. تمام ِ تمام. همه چيز در نسبت ِ با مرگ رنگ مي بازد. و تو مي ماني و انبوهي از انتخاب هايي كه كرده اي. مي توانم به وضوح بگويم كه اگر روال جهان به همين طريقي باشد كه الان هست، تا صد و پنجاه سال ديگر، همه ي اين آدمهايي كه اكنون، همين لحظه، در جهان زيست مي كنند، زير خاك ها خواهند بود. همه آنها. و تو ناراحت مي شوي كه اين پيشبيني شامل حال تو هم مي شود. هايدگر مي گويد زندگي سراسر انتخابهايي است كه ما در زندگي ِ خود مي كنيم و در نقطه تناهي- همان جا كه انگار به آخر جاده ي زندگي رسيده ايم- مي توان گفت كه در واقع چه كسي بوده ايم. وجود ما با انتخاب هاي ما ساخته مي شود و بود ِ ما با آنها معنا مي يابد.

اما جالب اينجاست كه انسان وقتي اصيل است كه خود را در نسبت با مرگ مي سنجد. انسان در واقع مدام در حال انتخاب كردن است و با اين انتخاب ها به تناهي خود نزديك و نزديك تر مي شود. به نظر هايدگر از آنجا كه وجود انسان با انتخاب هاي او شكل مي گيرد، در اين صورت، انسان اصيل كسي است كه انتخاب هاي اصيلي دارد.

هايدگر مي گويد ما هميشه در زندگي با امكاناتي مواجه هستيم. امكاناتي كه در اطراف ما هستند و يا امكاناتي كه به ما عرضه مي شوند و ما به وسيله آنها دست به انتخاب مي زنيم. اين امكانات ممكن است مثبت يا منفي باشد. مثلا اگر فرهنگي به من عرضه شود كه مرا از خود بيگانه كند يا فرهنگي،  مرا به چيزي اجبار كند به نظر هايدگر همه اينها نقش حجاب را براي من بازي خواهند كرد و مرا از خود‍ ِ اصيلم دور مي كنند. البته وي معتقد است كه حتي آن زماني هم كه شما خود ِ اصيلتان را از دست مي دهيد ، در واقع داريد اين وضعيت را انتخاب مي كنيد. انسان با آزادي و انتخاب ، انسان مي شود و وجود او با اين دو معنا مي يابد.

براي اينكه يك فاشيست خوب شويد چند كار بايد انجام دهيد و  چند عقيده بايد داشته باشيد:

همه آدمها را بد بدانيد، مگر اينكه خلافش ثابت شود. براي اين كار، هرچه فرقه خودتان را كوچكتر كنيد بهتر است. يعني بايد طوري فاشيست شويد كه در اشتراك مجموعه هاي شما، افراد كمتري جا شوند. مي توانيد: مثلا ايراني بودن – مسلمان بودن – و شيعه اثني عشري بودن( بعد از اينها، گروه،  حزب ... مي توانيد قرار دهيد) را انتخاب كنيد. يا ايراني بودن – ضد مذهب بودن ...فرقي نمي كند .فاشيسم يك رويكرد است. البته اگر  قوميت تان يك چيز ديگري است مسلما بايد در همان قوم و كشور فاشيست شويد. يكي از خوبي هاي فاشيست شدن اين است كه در همه زمان ها و مكان ها مي توانيد فاشيست باشيد. يعني هر كشور و هر شهر و هر حزب و هر عقيده حتي رنگ بدن!.... و در واقع ، هر "دسته بندي" توان و ظرفيت اين را دارد كه شما را به يك فاشيست خوب تبديل كند. فقط نكات زير را ، كه براي بهتر شدنِ شماست و تبديل شما به من ِ آرماني ِ فاشيست، در نظر داشته باشيد:

- ببينيد! شما اول بايد يك ايدولوژي خوب را پيدا كنيد. بعد بر روي آن پافشاري كنيد چون حق ِ محض است. و هيچ كس جز شما درست فكر نمي كند. البته در نظر داشته باشيد كه همين كه انسان فاشيست مي شود عقيده خودش را برتر مي شمرد و برعكس. رابطه دو طرفه است.

- براي اينكه خوب يا بد را تعريف كنيد بايد آنها را در نسبت با آرا و نظرات خودتان بسنجيد. در واقع مي توانيد با همين معيار همه آدمها را به دو دسته تقسيم كنيد: خودي و ناخودي.

- حمله بهتر از دفاع است. مطمئن باشيد و شك نكنيد.

- راه شما درست ترين راه است. بدون ترديد.

- همه با شما دشمنند به جز خودي ها ( البته حواستان به خودي ها هم باشد)

- براي از بين بردن رقيب هر كاري مجاز است.( هدف، وسيله را توجيه مي كند.)

- تا مي توانيد خود را در مقابل ناخودي ها توانمند كنيد.

- بر روي نفرت و عقوبت با ناخودي ها تاكيد زياد كنيد و از هيچ كاري براي خراب كردن آنها فرو گذار نكنيد. امكان ندارد آنها بر حق باشند چون فقط يك حق وجود دارد. آن هم ما هستيم. و وقتي ما حق باشيم يعني ديگران ناحقند!(اين موضوع كاملا منطقي است)

اين پست را به صورت موضوع گروهي با دوستان خوب ديگرم نوشتيم :

فرض كنيد شما با يك نقشه ماهرانه در جريان يك قتل بسيار مخوف قرار گرفته ايد. شما تمام قضيه را مي دانيد و از همه ماجرا آگاهي كامل داريد. كساني كه شما را در اين دردسر انداخته اند براي شما يك وضعيت دو حالتي را ايجاد كرده اند:

-          اگر به كسي چيزي نگوييد تا آخر عمر در ميان مردم با خوبي و خوشي زندگي خواهيد كرد. و يك زندگي فوق العاده خواهيد داشت. شما مي دانيد كه اگر اين كار را انجام دهيد فرد بي گناهي را -اين افراد شرور- مجرم اعلام مي كنند و او به اعدام محكوم مي شود.

-          اگر به كسي بگوييد و به اصطلاح اين قضيه فاش بشود، نقشه طوري تنظيم شده كه سهم شما از زندگي فقط فلاكت و بدبختي و بدنامي و رسوايي است( صفت بد ديگري به ذهنم نرسيد!)تا آخر عمر.

شما كدام را انتخاب مي كنيد؟

در ضمن سه تا از وضعيت هاي زير را هم در نظرتان لحاظ كنيد.

اگر به خدا اعتقاد داشته باشيد .( خداي اديان)

اگر به خدا اعتقاد نداشته باشيد. ( هر نوع خدايي)

اگر به خدايي اعتقاد داشته باشيد ولي بدانيد عذاب و پاداش نمي كند