تازگی ها درباره ی این موضوع می اندیشم که این حکم سقراط که معرفت مساوی فضیلت است تا چه اندازه ای درست است. سقراط می گوید: معرفت با فضیلت یکی است به این معنی که شخص عاقل ، که می داند حق چیست ، به آنچه حق است عمل می کند به عبارت دیگر هیچ کس دانسته و از روی قصد مرتکب بدی نمی شود و هیچ کس شر را به عنوان شر انتخاب نمی کند. وی معتقد است فاصله ای میان دانستن و عمل کردن وجود ندارد.
اما تازگی ها وقتی روی این مساله بیشتر فکر می کنم به نظرم می آید این دو با هم برابر نیستند. این رابطه به نظر من اینگونه است: دانستن درستی یک چیز +ورزیده بودن در عمل = فضیلت
در واقع از اینکه یک نفر می داند که یک چیزی درست است نمی توان این را یقین را بدست آورد که فرد درعمل درست رفتار خواهد کرد . مثال بسیار معمولش این است که اغلب ما از این که درجمع و حتی در خلوت خود تحقیر شویم ناراحت می شویم. و کسی که این کار را انجام می دهد متهم به کار غیر اخلاقی می کنیم . و البته با قیاس به نفس می توانیم این موضوع را به راحتی در یابیم که هرگاه ما هم این کار را انجام دهیم کار خلاف اخلاقی انجام داده ایم. اما واقعیت این است که خیلی وقتهاو بر فرض مثال اجتماع باعث شده است که شما مدام این اخلاق را تکرار کنید یعنی جامعه شما را در حالتی قرار می دهد که شما در پاسخ به آن وضعیت مدام دیگران را تحقیر کنید. آیا شما کار غیر اخلاقی انجام می دهید؟ اصلا منظورم این نیست که فرد نسبت به رفتار خودش مسئول نیست یا جامعه رفتارهای ما را تعیین می کند یا ما وظیفه ای نداریم که رفتار های خود را تغییر دهیم . بلکه بیشتر به این موضوع فکر می کنم که قضاوت هایی که در مورد دیگران می کنیم بدون در نظر گرفتن فضایی که در آن هستند شاید بی انصافی باشد.
مثال هایی از این قبیل شاید تامل برانگیز باشند: سوار تاکسی می شویم و به راحتی تاکسی دار دو برابر مسافت راه را از ما می گیرد؛ بقال سر کوچه با گران کردن نامعقول اجناس, استاد یا معلمی که امروز با من رفتاری تحقیر آمیز داشته ؛ همکار من که مدام از هر روشی برای سود جویی از من استفاده می کند. ... و هزاران مورد دیگر که به نظر من فرد با قیاس به نفس خیلی راحت می تواند بفهمد که کار اشتباهی می کند ولی همواره انجامش می دهد.
البته همه ی این چیزهایی که گفتم هرگز مرا بز آن نمی دارد که بگویم همینی است و باید همین گونه سر کرد. بلکه منظورم این است که در نسبت با دیگری کمی نرمش بیشتری در قضاوت هامان داشته باشیم.
| 
تاملی درباره ی اخلاق سقراطی
نويسنده: 